QUY TRÌNH HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG MÁY THỬ NỨT MEN GẠCH CERAMIC/PORCELAIN – GLAZE CRAZING TESTER THEO TCVN 6415-11:2016 – ISO 10545-11
1. Giới thiệu
Máy Thử Nứt Men Gạch Ceramic/Porcelain – Glaze Crazing Tester là thiết bị chuyên dụng dùng để xác định khả năng chống nứt men (crazing resistance) của gạch gốm ốp lát có phủ men.
Nứt men là hiện tượng hình thành mạng lưới các vết nứt rất nhỏ trên lớp men bề mặt do ứng suất phát sinh giữa lớp men và thân gạch, đặc biệt khi sản phẩm chịu tác động của nhiệt độ và các điều kiện sử dụng khác nhau.
Phép thử được thực hiện bằng cách xử lý mẫu trong điều kiện nhiệt độ cao, sau đó kiểm tra bề mặt men để xác định sự xuất hiện của các vết nứt.
TCVN 6415-11:2016 tương đương ISO 10545-11, quy định phương pháp xác định độ bền nứt men của gạch gốm ốp lát tráng men.
2. Mục đích sử dụng
Máy được sử dụng để:
• Kiểm tra khả năng chống nứt men của gạch ceramic.
• Kiểm tra gạch porcelain có phủ men.
• Phát hiện các vết nứt nhỏ trên bề mặt men.
• Đánh giá độ ổn định của lớp men sau khi xử lý nhiệt.
• Kiểm soát chất lượng trong quá trình sản xuất gạch.
• Kiểm tra chất lượng sản phẩm hoàn thiện.
• So sánh khả năng chống nứt men giữa các loại men hoặc công thức sản xuất.
• Phục vụ nghiên cứu và phát triển sản phẩm ceramic.
3. Tiêu chuẩn áp dụng
Phép thử được thực hiện theo:
TCVN 6415-11:2016 – Gạch gốm ốp, lát – Phương pháp thử – Phần 11: Xác định độ bền nứt men.
Tiêu chuẩn tương đương:
ISO 10545-11 – Ceramic tiles – Part 11: Determination of crazing resistance for glazed tiles.
Khi thực hiện kiểm tra, cần sử dụng đúng phiên bản tiêu chuẩn và các yêu cầu kỹ thuật mà phòng thí nghiệm hoặc khách hàng đang áp dụng.
4. Nguyên lý phép thử
Mẫu gạch phủ men được đưa vào môi trường nhiệt độ cao trong khoảng thời gian quy định.
Quá trình gia nhiệt tạo ra điều kiện có thể làm phát sinh ứng suất trong lớp men. Nếu lớp men có khả năng chống nứt kém, các vết nứt dạng mạng lưới (crazing) sẽ xuất hiện trên bề mặt.
Sau khi xử lý nhiệt, bề mặt mẫu được kiểm tra để xác định có xuất hiện nứt men hay không.
Một phương pháp phổ biến để hỗ trợ phát hiện vết nứt là phủ dung dịch màu lên bề mặt men. Dung dịch sẽ thấm hoặc lưu lại tại các vết nứt, làm chúng dễ quan sát hơn.
5. Cấu tạo cơ bản của hệ thống
Một hệ thống Glaze Crazing Tester thường gồm:
Bộ phận Chức năng
Buồng gia nhiệt/lò thử Tạo môi trường nhiệt độ cao
Bộ gia nhiệt Tăng và duy trì nhiệt độ
Cảm biến nhiệt độ Đo nhiệt độ trong buồng
Bộ điều khiển nhiệt độ Kiểm soát nhiệt độ thử
Giá/khay mẫu Giữ mẫu trong quá trình thử
Bộ hẹn giờ Kiểm soát thời gian xử lý
Bộ điều khiển Cài đặt chương trình thử
Cửa quan sát/cửa lò Đưa mẫu vào và lấy mẫu ra
Tùy model, máy có thể được trang bị thêm chức năng điều khiển nhiệt độ tự động, cảnh báo quá nhiệt và ghi dữ liệu.
6. Chuẩn bị mẫu thử
Mẫu thử phải được chuẩn bị theo yêu cầu của TCVN 6415-11:2016.
Trước khi thử:
• Làm sạch bề mặt mẫu.
• Loại bỏ bụi và chất bẩn.
• Kiểm tra lớp men.
• Đánh dấu mã mẫu.
• Kiểm tra các khuyết tật có sẵn.
Kiểm tra trước thử
Cần quan sát bề mặt men trước khi gia nhiệt để xác định mẫu có sẵn vết nứt hay không.
Các khuyết tật ban đầu cần được ghi nhận để tránh nhầm lẫn với vết nứt phát sinh trong quá trình thử.
7. Chuẩn bị thiết bị
Trước khi thử cần kiểm tra:
Buồng gia nhiệt
• Nguồn điện.
• Bộ gia nhiệt.
• Cảm biến nhiệt độ.
• Bộ điều khiển.
• Cửa và gioăng cửa nếu có.
• Giá đỡ mẫu.
Bộ điều khiển
Kiểm tra:
• Giá trị nhiệt độ cài đặt.
• Nhiệt độ thực tế.
• Thời gian thử.
• Chức năng cảnh báo.
Không bắt đầu thử nếu nhiệt độ hiển thị bất thường hoặc cảm biến nhiệt độ có lỗi.
8. Cài đặt thông số thử nghiệm
Theo phương pháp thử, mẫu được xử lý trong điều kiện nhiệt độ cao.
Một điều kiện quan trọng của phép thử là gia nhiệt mẫu đến khoảng:
(500 ± 15) °C
và duy trì trong thời gian quy định của tiêu chuẩn.
Các thông số cụ thể cần được cài đặt theo đúng phiên bản tiêu chuẩn, phương pháp thử và cấu hình thiết bị thực tế.
Không nên sử dụng một chương trình nhiệt cố định cho mọi model máy nếu chưa xác nhận khả năng đáp ứng của thiết bị.
9. Đưa mẫu vào thiết bị
Bước 1
Đặt các mẫu lên giá/khay thử.
Bước 2
Đảm bảo các mẫu không che chắn hoặc tiếp xúc không phù hợp với nhau.
Bước 3
Đưa giá mẫu vào buồng gia nhiệt.
Bước 4
Đóng cửa thiết bị.
Bước 5
Kiểm tra lại chương trình nhiệt độ.
10. Quy trình thử nứt men
Bước 1: Khởi động
Bật nguồn và khởi động bộ điều khiển.
Bước 2: Cài đặt nhiệt độ
Cài đặt chương trình nhiệt theo tiêu chuẩn áp dụng.
Bước 3: Gia nhiệt
Khởi động chương trình.
Thiết bị tăng nhiệt độ trong buồng đến giá trị yêu cầu.
Bước 4: Giữ nhiệt
Khi đạt nhiệt độ thử, hệ thống duy trì nhiệt độ trong khoảng thời gian quy định.
Bước 5: Kết thúc gia nhiệt
Sau khi hoàn thành thời gian giữ nhiệt, kết thúc chương trình.
Bước 6: Làm nguội
Mẫu được làm nguội theo điều kiện quy định trước khi kiểm tra bề mặt.
Không lấy mẫu ra khi nhiệt độ còn quá cao nếu thao tác có nguy cơ gây bỏng hoặc làm thay đổi điều kiện thử.
11. Kiểm tra vết nứt trên bề mặt men
Sau khi hoàn thành quá trình gia nhiệt và mẫu đạt điều kiện kiểm tra, tiến hành quan sát bề mặt.
Phương pháp hỗ trợ phát hiện
Có thể sử dụng dung dịch màu phù hợp để làm nổi bật các vết nứt trên lớp men.
Quy trình tổng quát:
Làm sạch bề mặt → Phủ dung dịch màu → Để dung dịch tác động → Làm sạch phần màu dư → Quan sát bề mặt.
Các vết nứt sẽ được làm nổi bật và dễ nhận biết hơn.
12. Đánh giá kết quả
Quan sát toàn bộ bề mặt men của mẫu.
Cần xác định:
• Có hay không có vết nứt men.
• Vị trí vết nứt.
• Dạng vết nứt.
• Mức độ phân bố.
• Khuyết tật có sẵn trước khi thử.
Đối với phép thử theo tiêu chuẩn, kết quả được đánh giá dựa trên sự xuất hiện của crazing sau quá trình xử lý.
Không nên nhầm:
• Nứt men do phép thử;
• Nứt thân gạch;
• Vết xước bề mặt;
• Khuyết tật có sẵn;
• Các đường trang trí hoặc hoa văn trên gạch.
13. Ghi nhận kết quả
Báo cáo thử nghiệm nên bao gồm:
• Tên sản phẩm.
• Mã mẫu.
• Loại gạch.
• Kích thước mẫu.
• Tình trạng mẫu trước thử.
• Nhiệt độ thử.
• Thời gian giữ nhiệt.
• Điều kiện làm nguội.
• Phương pháp kiểm tra vết nứt.
• Tình trạng bề mặt sau thử.
• Có/không có nứt men.
• Hình ảnh mẫu nếu cần.
• Ngày thử.
• Người thực hiện.
• Thiết bị sử dụng.
14. Lưu ý khi kiểm tra bằng dung dịch màu
Khi sử dụng dung dịch màu để phát hiện crazing:
• Bề mặt mẫu phải sạch.
• Phủ dung dịch đủ để các vết nứt có thể được nhận biết.
• Không để chất màu còn dư gây nhầm với vết nứt.
• Sau khi kiểm tra cần vệ sinh mẫu phù hợp.
• Ghi nhận kết quả ngay sau khi kiểm tra.
Việc lựa chọn dung dịch và cách xử lý phải tuân theo yêu cầu của tiêu chuẩn áp dụng.
15. Yêu cầu an toàn
Thiết bị hoạt động ở nhiệt độ cao nên cần:
• Sử dụng găng tay chịu nhiệt.
• Sử dụng dụng cụ gắp mẫu phù hợp.
• Không chạm trực tiếp vào mẫu nóng.
• Không mở cửa lò đột ngột khi nhiệt độ cao nếu không được phép.
• Không đưa tay vào buồng gia nhiệt.
• Đảm bảo khu vực xung quanh máy thông thoáng.
• Không đặt vật dễ cháy gần thiết bị.
• Không vận hành máy khi dây điện hoặc cảm biến bị hư hỏng.
16. Vệ sinh và bảo trì
Sau mỗi lần thử:
• Vệ sinh buồng gia nhiệt.
• Loại bỏ mảnh gạch.
• Vệ sinh khay/giá mẫu.
• Làm sạch khu vực xung quanh máy.
• Kiểm tra cửa lò.
Định kỳ:
• Kiểm tra cảm biến nhiệt độ.
• Kiểm tra bộ gia nhiệt.
• Kiểm tra bộ điều khiển.
• Kiểm tra độ ổn định nhiệt độ.
• Kiểm tra hệ thống cảnh báo quá nhiệt.
• Kiểm tra và hiệu chuẩn cảm biến nhiệt độ theo kế hoạch của phòng thí nghiệm.
17. Một số lỗi thường gặp
Hiện tượng Nguyên nhân có thể Xử lý
Nhiệt độ không đạt Bộ gia nhiệt hoặc cảm biến có vấn đề Kiểm tra hệ thống nhiệt
Nhiệt độ dao động lớn Bộ điều khiển/cảm biến Kiểm tra và hiệu chuẩn
Thời gian giữ nhiệt không chính xác Cài đặt chương trình sai Kiểm tra timer/chương trình
Khó phát hiện vết nứt Bề mặt mẫu bẩn hoặc xử lý màu chưa phù hợp Làm sạch và kiểm tra lại
Mẫu đã có nứt trước thử Khuyết tật ban đầu Ghi nhận trước khi thử
Kết quả giữa các lần thử khác nhau Điều kiện nhiệt hoặc thao tác kiểm tra không đồng nhất Chuẩn hóa quy trình
18. Quy trình sử dụng nhanh
Chuẩn bị mẫu → Kiểm tra khuyết tật ban đầu → Chuẩn bị máy → Đặt mẫu → Cài đặt chương trình → Gia nhiệt → Giữ nhiệt → Làm nguội → Kiểm tra bề mặt → Sử dụng dung dịch màu nếu cần → Quan sát crazing → Ghi kết quả → Vệ sinh máy.
19. Kết luận
Máy Thử Nứt Men Gạch Ceramic/Porcelain – Glaze Crazing Tester là thiết bị chuyên dụng để đánh giá khả năng chống nứt men của gạch ceramic/porcelain có phủ men.
Phép thử mô phỏng tác động của nhiệt độ cao lên hệ men – thân gạch, từ đó phát hiện các vết nứt nhỏ có thể không nhìn thấy bằng mắt thường trước khi xử lý.
Việc kiểm soát chính xác nhiệt độ, thời gian giữ nhiệt, điều kiện làm nguội và phương pháp quan sát bề mặt giúp đảm bảo kết quả thử nghiệm có độ tin cậy cao.
Khi lựa chọn thiết bị, cần xác định rõ nhiệt độ thử, kích thước và số lượng mẫu, khả năng điều khiển nhiệt độ, độ đồng đều nhiệt trong buồng, bộ gá mẫu và khả năng đáp ứng TCVN 6415-11:2016 / ISO 10545-11.
LIÊN HỆ 0966.868.335 ĐỂ ĐƯỢC HỖ TRỢ VÀ BÁO GIÁ TỐT NHẤT.